بافت موسیقایی
در همه هنرها اصطلاح بافت یا اصطلاحی دیگر به همین مفهوم به کار می‌رود. در قالی بافی و نساجی دو اصطلح «بافت و نقش» کاربرد فراوانی دارند. واژه نخست غالباً به معنای ریزی و درشتی گره های تار و پود قالی و واژه «نقش» کم و بیش به مفهوم درهم رفتن خطوط شکل‌ها، تکرار سوژه هایی مانند گل، پرنده و غیره به فرم متقارن یا ردیف، یا موقعیت رنگها و سوژه ها در برابر هم و غیره به کار می‌روند. 

دوگانه بودن اصطلاح های بافت و نقش در قالی بافی با وجود مؤثر بودن یکی در دیگری، از آنجا ناشی می‌شود که داوری درباره ارزشمندی یا کم ارزشی یک قالی گذشته از لمس آن به یاری نگاه کردن به آن میسر است.

درحالی‌که در موسیقی این داوری تنها از راه گوش امکان می یابد. به همین دلیل اصطلاح بافت در موسیقی کم و بیش مفهومی برابر با مفاهیم هر دو اصطلاح در قالی‌بافی را می‌رساند.

در هنر شاعری، آنچه یک شعر را از شعر دیگر متمایز می‌کند، در درجه نخست وزن آن و سپس واژه های متوالی آن (و نیز تأثیری که توالی مفهوم واژه ها بر اندیشه شنونده می‌گذارد) و حتی زبری و نرمی حروفی که واژه ها از آن‌ها ترکیب یافته‌اند، همه و همه بافت شعر را تشکیل می‌دهند.

در هنر نقاشی می‌توان دید که هنرمند تنها با کاربرد خط، طرح، رنگ، نور و غیره حتی بر روی سطحی صاف و صیقلی، بافتی زبر و خشن یا بالعکس ایجاد می‌کند.

در هنر موسیقی نیز این احساس به دست آمدنی است. شنونده یک قطعه موسقی ممکن است همه یا قسمتی از آن را با صفات نرم، خشن، عظیم، ظریف، خوشرنگ و نگران کننده توصیف کند.

در موسیقی ارکستر، یکی از عوامل مهم متجلی در بافت موسیقی، سازبندی آن یعنی انتخاب این یا آن ساز یا ترکیبی از این یا آن گروه سازها در فلان لحظه، مسیر پیشرفت موسیقی است.

بافت موسیقی نه تنها در موسیقی چندبخشی و سازی شایان بررسی است بلکه در موسیقی تک بخشی یا آواز گروهی نیز، تا اندازه زیادی می‌تواند به گفتگو گذاشته شود؛ مثلاً آن ملودی که دارای اصوات مقطع است (و به نظر می‌رسد که میان هر دو صوت موسیقی سکوتی نامعین ولی محدود ظاهر می‌شود) دارای بافتی دیگر نسبت به آن ملودی است که اصواتش تغزلی وار به هم پیوسته اند.

یک آهنگ (سرود، حماسی، رزمی) و یک آهنگ عاشقانه و نیز آوازی مناجات گونه؛ البته دارای بافت های گوناگونی هستند. به طور خلاصه می‌توان عواملی را که در بافت تأثیر میگذارند در اینجا ذکر کرد:

بریده بریده بودن صداها یا پیوسته پیوسته بودنشان، ترکیب هر دو شکل، احتمالاً یکی در ملودی اصلی و دیگری در لایه همراهی؛ وزن و آنچه می توان در ربط با وزن ابداع کرد؛ مانند میزان بندی، سنکوپ ضرب بالا و غیره.

این چند عامل البته ساده ترین عوامل مؤثر در بافت هستند. عوامل دیگر مانند ترکیب ملودی ها با هم، ترکیب ملودی با آکورد و پیوند آکوردها، به طوری که بر اثر این پیوند، ملودی قوی‌تر به نظر برسد و نیز رنگ آمیزی موسیقی از راه سازیندی های گوناگون و غیره، همه و همه در تشکل بافت موسیقایی نقش دارند.

منبع: کتاب تئوری موسیقی، تألیف پرویز منصوری از سایت دکتر مجید اخشابی
کلاس موسیقی آموزش آواز در آموزشگاه موسیقی همراز