سازشناسی: بالافون

سازشناسی - بالافون

تاریخچه

نواختن بالافن از قرن چهاردهم به بعد در قاره آفریقا شروع شد و منشاء این ساز کشور مالی است.
مطابق روایت تاریخ غرب آفریقا (griots) باور بر این است که از روی سازهای جنوب آفریقا و امریکا که امروزه marimba نامیده می شوند، ایجاد شده است.

سازشناسی - بالافون

طبق تاریخ های شفاهی قدمت بالافن حداقل از زمان پیدایش امپراطوری مالی در قرن 12 بعد از میلاد است.
شواهد ثبت شده توسط مسافری مراکشی در قرن 12 و در سال 1352 میلادی وجود این ساز در دربار فرمانروای مالی گزارش شده است.
اروپائیانی که در قرن 17این ساز را دیده بودند آن را بسیار شبیه یک ساز مدرن توصیف کرده اند.
جریان تجارت برده در اقیانوس آتلاتینک تعدادی از نوازندگان این ساز را به مناطقی از آمریکا برد.
مطابق ثبت شده های روزنامه Virginia Gazette نوازنده های سیاهپوست این ساز را در سال 1776 می نواختند.

بالافن از سالهای1980 میلادی در موسیقی آفریقا و جهان دوباره رواج پیداکرد.

سازشناسی - بالافون

ساختار

بالافن می تواند دارای کلید های ثابتی باشد که کلیدها با ریسمانهایی که از داخلشان رد می شوند روی یک قاب ثابت آویزان می شوند و در زیر آنها ارتعاش دهنده هایی از جنس کدوی قلیانی قرار دارند.

نوع دیگر آن با کلید های آزاد است؛ بدین معنی که کلیدها بطور مستقل روی هر سطحی (بالشتکی) می توانند قرار بگیرند.

بالافن عموما 17 الی 21 کلید دارد که مطابق گام های تتراتونیک، پنتاتونیک یا هپتاتونیک کوک می شوند (بستگی به فرهنگ منطقه ای نوازنده و موسیقی دان).

سازشناسی - بالافون

بالافن ها عموما امکان تولید18 الی 21 نت را دارند، اگر چه بعضی از آنها برای تولید نت های کمتر (16،12،8یا حتی 6 و 7 نت) نیز ساخته می شوند.

کلیدهای بالافن بطور سنتی از جنس چوب béné ساخته می شوند.

چوب ها به آرامی روی شعله ملایم خشک می شوند و سپس با تراشیدن قسمت های زیرین کلید ها به نت مورد نظر کوک می شوند.

سازشناسی - بالافون

برای داشتن صدای بم از میانه چوب تراش داده می شود و برای داشتن صدای زیر از انتهای چوب.
در بالافن های از نوع کلید ثابت، کلیدها بر روی یک قاب چوبی که زیر آنها پوسته خشک کدو قلیایی بعنوان ارتعاش دهنده نصب شده اند، توسط تسمه چرمی بصورت معلق قرار می گیرند.

سازشناسی - بالافون

در هر پوسته کدو تنبل سوراخی کوچک تعبیه شده که بصورت سنتی برای تولید صدای زنگ مانند بم و تو دماغی از این ساز با لایه ای نازک از رشته هایی از جنس تخم عنکبوت پوشانده می شوند. (امروز بیشتر از کاغذ سیگار یا فیلم نازک پلاستیکی استفاده می شود)

سازشناسی - بالافون

معمولا با دو چکش رزینی – لاستیکی ساخته شده از صمغ درختان و بصورت نشسته روی چهارپایه کوتاه یا بصورت ایستاده در حالی که از قاب چوبی به شانه یا کمر آویخته می شود، نواخته می شود.