تعریف و انواع تحریر در آواز

تعریف و انواع تحریر در آواز

بیا که پرده گلریز هفت خانه چشم کشیده‌ایم به تحریر کارگاه خیال

در تعریف تحریر به زبان ساده، قطع و وصل صدا در حنجره است که در اصطلاح عام به آن چهچهه می‌گویند.

تحریر، صوتی آهنگین و بدون کلام است که توسط خواننده قبل و یا پس از ادای شعر به جهت تکمیل ملودی آوازی، به شکل‌های مختلف ادا می‌شود و برای تزیین جمله آوازی به‌کار می‌رود و درواقع جمله‌بندی شعری را کامل می‌کند.

در کلاس‌های آواز فقط نمونه‌ای از تحریرها یاد گرفته می‌شود. هنرجو باید خود به دنبال یادگیری انواع تحریرها باشد.

حسینعلی ملاح تعریف و انواع تحریر در آواز

حسینعلی ملاح در کتاب «حافظ و موسیقی» می‌نویسد:

«خوش‌آواز در موسیقی به کسی گفته می‌شود که در انجام تحریر، مستعد و توانمند باشد».

تحریر برتر از تمام سازها!

تحریر قابل‌مقایسه با هیچ سازی نیست؛ بلکه به عقیده نگارنده به مراتب زیباتر است و به نوعی به‌جای ساز نیز عمل می‌کند.

تحریر بر روی حروف صدادار (آ- اُ- ای- آ- آ و او) ادا می‌شود.

تنوع در تحریرها

اجرای تحریرها نباید یکنواخت و تکراری باشد؛ یعنی اجرای آواز با یک نوع تحریر درست نیست و به‌طور کلی، یکنواختی تحریر و ملودی‌های آوازی برای شنونده خسته‌کننده می‌شود. زنده‌یاد استاد تاج اصفهانی متنوع‌ترین تحریرها را اجرا می‌کرد.

محمدرضا لطفی تعریف و انواع تحریر در آواز

استاد محمدرضا لطفی در کتاب «موسیقی آوازی ایران» می‌نویسد:

«تحریر همیشه برای زیبا کردن جمله موسیقی به کمک می‌آید و خود مستقلا نمی‌تواند به‌صورت جدا به شنونده ارائه گردد. همان‌طور که کلمه، هجاهای مختلف دارد، تحریر نیز در ارائه جمله موسیقی، هجاهای مختلف به خود می‌گیرد».

حسن یوسف زمانی تحریر در آواز ایرانی

حسن یوسف زمانی، یکی دیگر از اساتید موسیقی، در این مورد می‌گوید:

«تحریر یکی از ظریف‌ترین و حساس‌ترین اصل در امر خوانندگی آواز و آهنگ‌های موسیقی سنتی است که لحن خواننده را جذابیت ویژه‌ای می‌بخشد؛ ولی بجا و به‌موقع باید از آن استفاده شود. درحقیقت، تحریر نوعی قهقهه نرم، کنترل شده و آگاهانه است که از ته حلق به‌طور مقطع به تارهای صوتی برخورد نموده و صداها را یکی پس از دیگری به‌طور جدا از هم ایجاد می‌نماید. تحریر معمولا روی نت‌هایی که دارای کشش بیشتری هستند به راحتی قابل‌اجرا است. صدای بعضی‌ها به خوبی قابلیت اجرای تحریر دارد، این دسته از خوانندگان هنگام اجرای آواز سعی می‌کنند کمبود یا فقدان تحریر در صدایشان را با شگرد دیگری جبران کنند؛ لذا به‌جای استفاده از حلق، با فک‌های خود بازی کرده و فضای داخلی دهان را باز و بسته می‌نمایند، به این وسیله تغییراتی در صدای خواننده به‌وجود می‌آید؛ ولی مسلماً تحریر نیست چون مخرج تحریر حتما باید از گلو باشد».

انواع تحریر

– چکشی (علیخان)
– مقطع (عارف قزوینی با دو دانگ صدا در اجرای این تحریر تبحر داشته است)
– زیرورو (سیدحسین طاهرزاده لنگ، یک در میان رفت‌وبرگشت)
– غنه (تحریری که از بینی خارج می‌شود و جنس صدا کمی تغییر می‌کند) (اقبال آذر، قمر)
– بلبلی (ظلی)
– دو تا یکی (قمرالملوک وزیری)
– خرده تحریر (به‌صورت نت‌های زینت)
– فرازین
– فرودین
– فواره‌ای مسلسل
و بی‌شمار بافت‌های تحریری دیگری که می‌توانیم داشته باشیم.