تکنیک‌های نوازندگی سنتور

آموزشگاه موسیقی همراز

انواع ریزها
قسمت سوم

انواع ریزهای کشش (2)

در ادامۀ مبحث ریزهای کشش، به توضیح بقیۀ انواع این ریزها می‌پردازیم.

  1. ریز توقف:

در انتهای قطعه و یا در وسط قطعه، در مورد نتی که روی آن نقطۀ توقف است به این ریز احتیاج است؛ به این ترتیب که تعداد آن آزاد است و آخر آن نیز کم صدا می‌شود و معمولا با مضراب راست باید ختم شود.

  1. ریز لگاتو یا ملایم:

هنگامیکه چند کشش متوالی را با ریز ساده اجرا کنیم و ریزها را به هم متصل نماییم این نوع ریز را لگاتو می‌نامند. در این نوع ریز باید تمام مضراب‌ها مساوی زده شود که عوض شدن نت معلوم نگردد.

  1. ریز مداوم یا پیوسته:

مانند ریز لگاتو است با این تفاوت که مضراب اول قوی و آکسان دار زده می‌شود. این ریز بسیار مشکل و از مسائل اساسی تکنیک سنتور است، بطوریکه بسیاری از نوازندگان از اجرای آن عاجزند.

برای اجرای این ریز باید متوجه بود که تمام سه‌لاچنگ‌ها مساوی زده شوند. فقط مضراب اول که بسیار قوی زده می‌شود مشخص بوده و حالت مطبوعی ایجاد می‌کند.

اجرای صحیح این ریز به سادگی میسر نبوده و محتاج تمرین مرتب و کافی است.  

  1. ریز مقطع:

در این ریز در آخر هر کشش سکوت مختصری می‌دهیم تا ریزها از یکدیگر جدا و به اصطلاح مقطع شوند.

  1. ریز دوتایی:

این نوع ریز اصولا جزء ریز حساب نمی‌شود و فقط برای زینت آهنگ به کار می‌رود و با چند مضراب تند و پشت سرهم اجرا می‌شود.

این نوع ریز برای خالی نبودن و بی‌مغز جلوه نکردن آهنگ به کار می‌رود و اگر درست و بجا مورداستفاده قرار گیرد، تکنیک سنتور را عالی و دلنشین می‌سازد.

در پاره‌ای موارد اتفاق می‌افتد که اگر شروع قطعه یا جمله با یک مضراب راست تک باشد، آهنگ کمی خالی به نظر می‌رسد و ضمنا سرعت آن آنقدر زیاد است که نمی‌توانیم نت اول آن را با یکی از انواع ریز کشش یا ریز زینت اجرا کنیم.

در اینصورت، مجبور می‌شویم قبل از شروع جمله یک مضراب چپ سریع بزنیم.

این مضراب چپ ممکنست روی همان نت شروع جمله و یا روی نت دیگری که با حالت قطعه مناسب باشد زده شود؛ ولی باید درنظر داشت که در به کار بردن این مضراب نباید افراط شود و خصوصا مبتدی نباید از این ریز استفاده نماید.

  1. ریز سه‌تایی یا شلال:

این ریز نیز همانند ریز دوتایی اصولا جزو ریز حساب نمی‌شود و فقط برای زینت آهنگ به کار می‌رود و با چند مضراب تند و پشت سرهم اجرا می شود.

روش اجرای ریز سه‌تایی یا شلال به این ترتیب است که قبل از نت اصلی دو مضراب راست و چپ متوالی و بسیار تند، به صورت حروف کوچک روی همان نت اصلی، زده سپس مضراب راست مطلب را شروع می‌کند و این سه مضراب مجموعا باید طوری زده شود که مانند یک مضراب تک به نظر آید.

 گردآورنده: اشرف اخشابی

برگرفته از تکنیک های نوازندگی سنتور

به نقل از داریوش صفوت