ساز دیوان

ساز دیوان

مقدمه

دیوان از جمله سازهای مضرابی است.

این ساز یک ساز ترکی و کُردی است و یکی از سازهای خانواده تنبور به حساب می‌آید اما نسبت به تنبور کمی بزرگتر است.

دیوان به غیر از کردستان ترکیه در مناطق مختلف کردستان عراق، کردستان ایران، کردستان سوریه و کردستان ترکیه نیز متداول است.

امروزه دیوان توانسته است در بوکان، مهاباد، سنندج و کرمانشاه طرفداران زیادی پیدا کند.

دیوان در کردستان ترکیه دوستداران فراوانی دارد و برای اجرای ملودی‌های سنتی از آن استفاده می‌شود.

ساز دیوان

دیوان، تنبور، باغلاما

مردم کرمانج کردستان ترکیه این ساز را تنبور می‌نامند و در این منطقه می‌توان اصیل‌ترین ملودی‌ها را از زبده‌ترین نوازندگان این ساز شنید.

ساز دیوان در واقع گونه‌ای از ساز باغلاماست با این تفاوت که نسبت به باغلاما سایز آن بزرگتر بوده و دستۀ بلندی نیز دارد.

پرده‌های دیوان نیز کمی بلندتر است و کاسه‌ای بزرگتر دارد.

ساختارشناسی

این ساز شامل ۷ سیم در ۳ ردیف و ۲۳ پرده است.

هر سه سیم به طور هم صدا کوک می‌شوند.

از تعداد گوشی‌ها ۴ گوشی روی جایگاه یا صفحه گوشی و سه گوشی در کنار آنها قرار دارند.

سیم بست در انتهای قسمت صاف بدنه طنین نصب شده است.

قسمت تحتانی آن سوراخی صوتی به بُعد ۳۵ میلی‌متر دارد.

نحوه نواختن

دیوان با مضراب پلاستیکی نواخته می‌شود.

نوازنده، موقع اجرا، انگشت میانی خود را بر کاسه طنین می‌زند.

البته ساز دیوان اصلی دارای ۹ سیم یعنی هر ردیف دارای ۳ سیم است.

کاسه دیوان چون بسیار بزرگ است نمی‌توان آن را به صورت یک تکه ساخت و کاسه آن را به صورت پروانه‌ای یعنی چسباندن تکه‌های هلالی شکل چوب خم شده می‌سازند.

چوب آن نیز معمولا از جنس توت سیاه، گردو یا گلابی است.

بهترین نوازندگان

از بهترین نوازندگان دیوان می‌توان به اورهان گنجه بای، احمد کوچ، مراد کایا، چتین آکدنیز، اردال ارزینجان، دسکو هرکی ، نشئت ارتاش، حسرت گؤل‌تکین، ارول پارلاک، عارف ساغ، کارل ساندرز، ارکان اوغور، عثمان آکیول و از نوازندگان چیره‌دست باغلاما اشاره نمود.

احمد کوچ آهنگ‌های معروف جهان را برای این ساز تنظیم کرده و می‌نوازد.