سازشناسی: شنگ sheng

شنگ sheng

معرفی

شنگ (sheng) یکی از سازهای بادی قدیمی و سنتی چین است که درحال‌حاضر نیز مورداستفاده قرار می‌گیرد.

قدمت آن به ۳۰۰۰ سال پیش می‌رسد و در میان مردم چین در دوره دیناستی (B.C.YinDynasty) بین سال‌های۱۴۰۱ – ۱۱۲۲ رایج بوده است.

ساختمان ساز

شنگ از ۱۷ تا ۳۷ لوله عمودی نی بامبو که با طول‌های مختلف در استوانه که بر سر آن یک قطعه دهانی ضمیمه شده، کنار هم قرار گرفته‌اند، درست شده است.

با این خصوصیات ساختمانی، شنگ تنها ابزار موسیقی بادی چینی است که توانایی اجرای ملودی و آهنگ‌های گوناگون (حتی بصورت چندصدایی) را دارد.

sheng شنگ

صدادهی

صدا به وسیله مکیدن یا دمیدن در قطعه دهانی که در سر شنگ تعبیه شده است، ایجاد می‌شود؛ درواقع این عمل باعث ارتعاش سر نی‌ها شده و صوت را به وجود می‌آورد.

نی‌ها در یک دایره شکسته قرار دارند. دو تا از نی‌هایی که دارای سوراخ انگشت هستند در داخل و سمت راست قرار دارند تا به وسیله درز دایره مورداستفاده قرار گیرند.

بقیه نی‌های باقی‌مانده به صورت روکش در خارج قرار دارند و به وسیله دیگر انگشتان و شست نواخته می‌شوند.

نی‌ها به وسیله ماده‌ای به نام «chu sha» کوک می‌شوند؛ این ماده مخلوطی از موم، صمغِ صنوبر و اکسید جیوه است.

برش طولی نی‌ها باعث تشدید دانگ صدا در شنگ می‌شود، اندازه این برش‌ها بیشتر به زیبای بستگی دارد تا به صدا!

شنگ sheng

توسعه

شنگ الهام‌دهنده اختراع ارگ (کلیسا)، آکاردئون و سازدهنی (که همه در واقع از خانواده ارغنون هستند) است.

شنگ در سال ۱۷۷۷ به اروپا وارد شد و در موسیقی اروپا تاثیرات زیادی اعمال کرد. قابلیت‌هایی چون ثابت ماندن کوک، اندازه کوچک و قیمت کم نی‌های بکار رفته در آن باعث این امر بود.

sheng شنگ

اساتید و ارتقاء

از ۱۹۵۰ استاد معروف شنگ، هو تیان کوان (Hu Tian Quan) تلاش‌های بسیاری برای بهبود کیفیت صدا و تکنیک‌های نواختن شنگ سنتیکه دارای ۱۷ نی بود، کرد. در سال ۱۹۵۷ او اولین کسی بود که اجرایی با شنگ به صورت سولو داشت.

این وسیله نیاز به هیج آلت ضمیمه دیگری ندارد. پس از سالها تلاش استاد هو (Hu) توانست شنگ سنتی را به ۳۰ نی افزایش دهد و اولین شخصی بود که کنسرتو پیانو «Yellow River» را با استفاده از این شنگ ۳۰ نی اجرا کند.

شنگ sheng

استادانی چون «Weng Zhen Fa»، «Yan Hai Deng» و پرفسور « Zhang Zhi Liang» در این موفقیت شرکت داشتند.

از سال ۱۹۶۰ بسیاری از مجریان و سازندگان شنگ، انواع دیگر شنگ را بصورت مدرن تولید کردند.

یکی از اشخاص کلیدی در پیشرفت شنگ به شنگ ۳۶ نی با صدای زیر (سوپرانو) سازنده معروف «Sun Ru Gui» بود.

۳ نوع شنگ سوپرانو، شنگ آلتو و شنگ باس امروزه در ارکسترهای نوین چین مورداستفاده قرار می‌گیرند.

بسیاری از شنگ‌های جدید دارای ۳ اکتاو کروماتیک بوده و توانای نواختن انواع موسیقی‌های نوین و پیچیده را دارند.

«Xing Yan Lin» نیز شنگ ۲۱ نی ساخته شده به وسیله که محدوده آن از d1 به f3 تغییر کرده است، هم امروزه وجود دارد.

sheng شنگ

تمامی نی‌ها پس از ارتعاش به وسیله تقویت‌کننده ایجاد صوت می‌کنند.

این نوع شنگ معمولا به صورت تکی یا به همراه آلات بادی یا ضربی یا انواع دیگر شنگ به کار می‌رود.

شنگ ۳۷ نی که به وسیله «Weng Zhen Fa» و پروفسور «Mou Shan Ping» در سال ۱۹۸۰ طراحی شده و محدوده آن از g به g3 بهبود یافته است.

تمام نی‌های این نوع شنگ جدید جای خود را با نی‌های طراحی شده به وسیله پروفسور «Mou Shan Ping» عوض کرده‌اند.

این شنگ با پوشش حفره‌ها و فشردن دکمه های برنجی نواخته می‌شود که می‌تواند به تنهایی و یا با همراهی مجموع چند شنگ و ابزار ضربی و بادی و در ارکسترهای چین مورداستفاده قرار گیرد.

همچنین از این ساز می‌توان برای نواختن انواع موسیقی‌ها استفاده کرد.

شنگ ۳۷ نی، امروزه یکی از انواع بسیار مطرح و حرفه‌ای این نوع ساز است.