یَنگ کین و یانگوم، از گونه‌های شرقی ساز سنتور

یَنگ کین و یانگوم، از گونه‌های شرقی ساز سنتور

 

یَنگ کین یا ینگ چین که گاهی اوقات به آن hudie Qin (ساز زهی پروانه‌ای شکل) نیز گفته می‌شود مشابه سنتور ایرانی است.

“ینگ” به معنای بیگانه و “کین” اصطلاحی عامیانه است که برای سازهای زهی بکار گرفته می‌شود.

سطح این ساز نسبتا تخت و ذوزنقه است، با یک محفظۀ داخلی توخالی برای رزونانس که با یک صفحۀ چوبی باریک پوشیده شده است.

سیم‌ها از جنس مس و فولاد هستند که در دو دسته تنظیم شده اند (چپ و راست).

هر یک بین 7 تا 18 ردیف دارند (دو تا 4 سیم برای هر ردیف).

نزدیک وسط صفحه دو ردیف خرک وجود دارد.

سیم‌ها در دست راست از گوشی عبور می‌کنند، از روی یک شیطانک و از روی خرک مربوطه از میان قسمت خالی شدۀ خرکهای ردیف چپ و از شیطانک چپ می‌گذرند و به سیم گیرهای سمت چپ ساز بسته می‌شوند. هر خرک در هر دو ردیف چپ و راست، در طرفین خود می‌تواند با دو زیر و بمی صدا بدهد؛ اگرچه در عمل، سیم‌های سمت راست خرک راست استفاده نمی‌شوند.

این ساز بر روی پایه‌ای در برابر نوازنده قرار داده می‌شود و توسط دو کوبۀ باریک و بلند از جنس خیزران به سیم‌ها ضربه زده می‌شود.

یَنگ کین اقتباسی از سنتور ایرانی است که در مناطق کناری ایالت گوانگ دانگ در جنوب چین در زمان سلسلۀ مینگ (1368- 1644 بعد از میلاد) معرفی شده است. ی

َنگ کین موقعیت مهمی در گروه موسیقی مردم کانتن  چائوژو در جنوب چین، و اخیرا بیشتر در میان گروه موسیقی چین مرکزی دارد.

این ساز به دلیل امکانات و صدای خاص و گسترۀ صوتی وسیعی که دارد یکی از اعضای مهم ارکستر چینی مدرن به حساب می‌آید.

یَنگوم

“ینگ” به معنای غربی و “گوم” به معنای ساز دهنی است.

ینگوم حدود 71 سانتیمتر در بلندترین ضلع، 47 سانتیمتر در ضلع کوتاه موازی آن و 28 سانتیمتر در دو ضلع کوتاه آن است.

 14 ردیف چهارتایی از سیم فولاد دارد و دو خرک بلند دارد و هفت دسته سیم از روی یک خرک می‌گذرد و در طرف دیگر، هفت دسته سیم متقابلا وجود دارند.

گسترۀ ساز از می بمل تا لابمل است.

سیم‌ها توسط یک مضراب ارتجاعی تک از جنس خیزران ضربه می‌خورند و تکینک آن خیلی پیشرفته نیست. ینگوم در اجرای تغییر لحظه‌ای زیر و بمی صدا یا ویبراتو ناتوان است.

ینگوم سازی است هم ریشۀ سنتور ایرانی که در قرن 18 از چین به کره آورده شده که در خود چین نیز در قرن 16 توسط مبلغین مسیحی آورده شده بود.

درحال‌حاضر از ینگوم در گروه‌های مختلط برای اجرای موسیقی‌های اشرافی مانند سوئیت استفاده می‌شود.

 گردآورنده: اشرف اخشابی

برگرفته از کتاب مجموعه مقالات سنتور

به نقل از داریوش صفوت