سنتور آپالاچی
سنتور آپالاچی (به انگلیسی: Appalachian dulcimer)، یکی از انواع سازهای زهی و مضرابی است. این ساز به‌طور معمول بین ۳ تا ۵ سیم دارد. خاستگاه این ساز منطقه آپالاچی در امریکا می‌باشد.

خاستگاه و تاریخچه

سنتور آپالاچی در اوایل قرن نوزدهم میلادی، هم‌زمان با مهاجرت اقوام اسکاتلندی-ایرلندی به کوه‌های آپالاچی در امریکا رواج پیدا کرد. این ساز دارای هیچ سابقهٔ شناخته شده‌ای در ایرلند یا اسکاتلند نمی‌باشد. با این حال، چندین نوع از انواع سنتور دیاتونیک در اروپا موجود است که شباهت بسیاری به سنتور آپالاچی دارد. 

جین ریچی و دیگران بر این باورند که سنتور آپالاچی ارتباط خاصی با سازهایی مانند langeleik, scheitholt و épinette des Vosges دارد. دکتر لوسی لانگ در پایان‌نامه خود با عنوان “تاریخچه سنتور آپالاچی” بیان می‌کند که: از آنجا که سوابق تاریخی اندکی از سنتور آپالاچی وجود دارد، ریشهٔ تاریخی این ساز تا همین اواخر با حدس و گمان مواجه بوده‌است تا این که رالف اسمیت و الن اسسمیت تاریخچه این ساز را با تجزیه و تحلیل سنتورهای قدیمی تر بازسازی کردند. 

مراحل توسعه سنتور آپالاچی را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد: 

دوره انتقالی (از ۱۷۰۰ میلادی تا اواسط ۱۸۰۰ میلادی) 

دوره قبل از تجدید حیات یا سنتی (از اواسط ۱۸۰۰ میلادی تا ۱۹۴۰ میلادی) 

و دوره احیا یا معاصر (۱۹۴۰ میلادی به بعد)

چارلز ماکسون، یکی از سازندگان ساز اهل آپالاچی بر این باور است که مهاجران اولیه به نداشتن ابزار مناسب و زمان کافی قادر به ساخت سازهای پیچیده تر مانند ویولن در روزهای اولیه نبوده‌اند به همین خاطر به ساخت سازهای ساده‌تری مانند سنتور آپالاچی برداخته‌اند. او از سازهای langeleik, scheitholt و épinette des Vosges به عنوان اجداد ساز سنتور آپالاچی یاد می‌کند.

تا قبل از سال ۱۸۸۰ میلادی که ادوارد توماس اهل کنتاکی شروع به ساخت این ساز کرد تعداد کمی از نمونه‌های سنتور آپالاچی وجود داشت. از سنتور آپالاچی به دلیل صدای ظریف در اجتماعات کوچک خانگی استفاده می شده‌است ولی در نیمه اول قرن بیستم به دلیل کاهش اقبال و همچنین وجود تعداد انگشت شمار سازندگان آن استفاده از آن رو به کاهش رفته‌است. درواقع هیچ نمونه ضبط شده‌ای از این ساز قبل از سال ۱۹۳۰میلادی وجود ندارد.

در سال ۱۹۵۰ میلادی جین ریچی، موسیقیدان اهل کنتاکی در جریان فعالیت‌های مربوط به احیای موسیقی محلی مجدداً سنتور آپالاچی را به عنوان یکی از سازهای محلی احیا کرد و به شهروندان نیویورکی معرفی کرد. 

در اوایل ۱۹۶۰، ریچی و همکارش جورج پیکو شروع به توزیع سنتورهای ساخته شده توسط جترو آمبورگی کردند. آن‌ها درنهایت تولید سازهای