مراحل ساخت ساز سنتور با بیان سیروس ساغری

(بخش اول)

مراحل ساخت ساز سنتور با بیان سیروس ساغری

مقدمه

متاسفانه در ایران کسی برای ساختن سازهای سنتی اقدام به نوشتن کتاب قرص و محکمی ننموده است و می‌رود که یا این هنر دیرپای به دست فراموشی سپرده شود و یا سازهایی ساخته شوند که اصالت نداشته، نسبت به سنت‌های موسیقی، ما تفاوت داشته باشند، درصورتی که در کشورهای خارج صدها کتاب در مورد ساختمان سازهایشان نوشته  شده، و به چاپ رسیده است.

سیروس ساغری که یکی از استادان تار و ردیف بود، با دوست هنرمند و شاگرد قدیمی خود، آقای مهندس سعید نعیمی منش، سعی کرده است راجع به ساختمان سنتور، این ساز دلنشین، مقاله هایی بنویسد که برای صاحبدلان راهگشا باشد.

 

مختصری در شرح حال سیروس ساغری

او متولد1311 و فرزند علی‌خان ساغری،  یکی از استادان تار و ردیف بود که در محضر شادروان کلنل وزیری و موسی‌خان معروفی تار را فراگرفت و در سال 1312 به دریافت گواهینامه از موسی خان معروفی نائل گردید.

کشیده‌ی پدر

در زمان کودکی، تار پدرش را افقی روی زمین می‌گذاشت و با دو مداد روی سیم های آن می نواخت.

پدرش چون علاقه او را دید سنتوری برایش تهیه کرد؛ اما یک کشیده محکم نیز به صورت او زد و گفت: دیگر تار مرا برنداری که پوست و سیم آن را پاره کنی…

با خالقی و صبا

در آن مواقع سیروس شش ساله بود و چون پدر بزرگش (آقا میرزاعلی سنتورنواز) سنتور می‌زد و خود او هم اطلاعاتی فنی بسیاری داشت و دبیر فنی موسیقی اداره فرهنگ بود، او را تا سن دوازده سالگی راهنمایی کرد و چون با مرحوم روح‌الله خالقی و بزرگمرد تاریخ موسیقی ایران، شادروان ابولحسن صبا، دوستی و الفتی داشت و هم شاگردی آن‌ها بود، او را به ایشان ]صبا[ معرفی کرد و مدت سه سال نزد این اسوه موسیقی ایران به تعلیم و فراگیری مشغول شد که نهایتا تشویق نامه ای از ایشان دریافت نمود و سپس در هفده  سالگی به تعلیم شاگردان و ساختن ساز دلنشین سنتور پرداخت.

آهنگ‌ها و کنسرت‌ها

سیروس ساغری آهنگ‌های زیادی ساخت. یکی از آهنگ ‌هایی که بیشتر موردتوجه مردم قرار گرفت “غروب کوهستان” بود که در سال 1342 در شهر اصفهان ساخته شد که با صدای ناهید دایی جواد و ترانه جهانبخش در رادیو اصفهان و سپس در رادیو ایران در برنامه گل‌های  صحرایی به شماره 21 در استودیو گل‌ها  ضبط و پخش شد. کنسرت‌های متعددی نیز، چه در ایران و چه در خارج از ایران، اجرا نمود.

بنیان‌گذاری هنرستان موسیقی

سیروس ساغری فعالیت‌های زیادی در موسیقی ایران داشته است. او  و پدرش از بنیان‌گذاران هنرستان در شهر اصفهان بودند. مدت 27 سال با رادیو ایران و اصفهان همکاری داشت و نیز بصورت تخصصی به ساختن سنتور و تشکیل ارکسترهای  مختلف در هنرستان موسیقی اصفهان مشغول بود و شاگردان بسیاری را نیز تربیت نموده است.

   مراحل ساخت ساز سنتور با بیان سیروس ساغری

ساختمان سنتور

اگرچه برای ساختن اکثر اشیای دست ساز  در درجه اول به ابزارهای مختلفی نیاز است، اما خوشبختانه برای ساختن ساز سنتور ابزار بسیار زیاد و مهمی لازم نیست و اگر دقیقا مطالب زیر توجه نمایید و عمل کنید، صدق گفتار برای شما اثبات می‌شود.

ابزارهای موردنیاز

رنده، لیسه، ته لیقه؛ چوب ساب تخت،چوب ساب باریک دم موشی یک سر تخت و یک سر نیم گرد، چکش سبک، سوهان ظریف، اره دنده ریز، پیج گشتی، انبر دست، کارد تیز، گونیا، خط کش، متر، مداد، پاک کن، اره مویی، دربل، مته شماره2 و 2.5 و 3.5 و 3.75 و 4.5 و 17.5، کولیس، پرگار، سمباده شماره 60 و 220 و 400، سرشوم یزد، چسب سفید تجاری، 22 عدد گیره دستی آلمانی شماره 80*30 -100-200، سرشوم تاس، گیره ثابت رو میزی.

مراحل مختلف ساختن سنتور

  1. سفت کاری(بخش اول)
  2. ظریف کاری(بخش دوم)
  3. رنگ(بخش سوم)
  4. سیم کشی(بخش چهارم)