موسیقی ترکیه

موسیقی ترکیه

ترکیه از جمله کشورهایی است که سابقه ای طولانی در تاریخ موسیقی دارد.
موسیقی ترکیه، از افکار و احساسات ترکی نشئت گرفته است و نتیجه مهاجرت ها و تغییرات جغرافیایی مناطق مختلف و بیانگر شیوه های زندگی مردم ترکیه در طول تاریخ است. آهنگ سازان عثمانی، از میراث موسیقایی پرمحتوایی برخوردارند که ریشه در مراکز فرهنگی دوران عباسی و تیموری دارد. موسیقی درباری عثمانی در این مراکز، به کمک موسیقی‌دان‌های ترک وعرب های ایرانی الاصل به اجرا درمی‌آمد.

تاریخ موسیقی ترکیه

موسیقی ترکیه نیز، مانند بسیاری از جوامع، متاثر از تغییرات اجتماعی _سیاسی بوده و فرازونشیب‌های فراوانی را ازسر گذرانده است که در زیر، به طور خلاصه بدان ها اشاره می شود:
اولین دوره شکل گیری موسیقی ترکیه به سالهای 1453_1360میلادی باز می گردد. ترک ها دراین دوره- که بعد از فتح استانبول و قبل از تاثیرپذیری موسیقی کلاسیک از موسیقی عثمانی وموسیقی بیزانس بود- اسلام را پذیرفتند. ابوبکر آقا، مصطفی تابی اسدی، کرکوک مهمت آقا، سعدالله آقا، سلطان سلیم سوم و اسماعیل دده افندی از جمله حامیان سبک عثمانی بعد از موسیقی کلاسیک بودند.

در فاصله سال های 1826 تا 1828 تلاش های سلطان محمود دوم مبنی بر مدرنیزه کردن ارتش ترکیه به ثمر نشست و یک دسته موزیک نظامی (همانند دسته های موزیک نظامی در غرب)، به نام دسته موزیک سلطنتی ایجاد شد.

در سال 1924 آکادمی مدرسان موسیقی گشایش یافت و از سال 1926 به بعد تحقیقاتی در موسیقی فولکلور ترکیه صورت پذیرفت و کنسرواتوار دولتی آنکارا در سال 1936 تاسیس شد.

از سال 1955 به بعد، دامنه اصلاحات در ابعاد مختلف اجتماعی، به موسیقی نیز سرایت یافت و به بحث و جدل هایی پیرامون مباحث موسیقی اروپایی، ترکی، چند صدایی و تک صدایی منتهی شد. آهنگ سازان بنام این دوره عبارتند از: رفیق فرسان، سودت کاگلا، سعدالدین کانیاک، صلاح الدین پینار، صوفی ضیاء ازبکان، لمی اتلی، رئوف یکتا، صوفی ازگی، حسین سعدالدین و آرل.

موسیقی ترکیه از دهه 1960 به بعد، تحت تاثیر جریان موسیقی پاپ کشورهای اروپایی و آمریکایی، دنباله روتمایلات جهانی شد و هنرمندان این کشور، با استفاده از اسناد قدیمی و فرم های موسیقی سنتی، به ساخت و تولید فرم های رایج در موسیقی پاپ و مدرن مبادرت ورزیدند.

ساختار موسیقی ترکیه

در موسیقی ترکیه، ترانه ها و آوازها، اهمیت خاصی دارند و از سازهای بادی، زهی و کوبی استفاده می شود.
ساختار موسیقی ترکیه بر مبنای صداهای انسان و مود (حالت) است و فرم مود و ابزار موسیقی این کشور، هنوزهم در کشورهای خاورمیانه مشاهده می شود. هرچند با گذشت زمان، در فرم مود مناطق مختلف، تغییراتی به وجود آمده است.

مودها و تیون

گرچه منابع مکتوب در گذشته 600 مود را معرفی می کنند، ولی در حال حاضر، فقط 212 مود باقی مانده که به شرح زیر تقسیم می شوند:
– مودهای ساده
– مودهای ترکیبی
– مودهایی با زیروبم متغیر
این مودها، تقسیمات متعددی را در موسیقی ترکیه به وجود آورده است که از جمله آنها می توان به تیون اشاره کرد. تیون که آهنگی معنوی است به عناوین زیر تقسیم می شود:
دسته کر، مورآبا، آگیر سمایی، یوروک سمایی، سارکی، پسرو، کاسید، سازه سمایی، تقسیم، غزل و الهی.

فرم های موسیقی ترکیه

همچنین موسیقی ترکی را به چهار فرم موسیقایی دیگر نیز می توان تقسیم نمود:
– موسیقی غیر مذهبی (با کلام و بدون کلام)
– موسیقی نظامی
– موسیقی مسجدی
– موسیقی عرفانی

گروه های موسیقی ترکیه

در حال حاضر، سه گروه، موسیقی ترکی را ارائه می دهند:
گروه اول: که به موسیقی چند صدایی تمایل دارند.
گروه دوم: که تفسیر انفرادی از موسیقی کلاسیک را ترجیح می دهند و عبارتند از: نوزت آتلیق چوروس، بِکِر صدقی و نکدَت یاسر.
گروه سوم: که موسیقی سنتی با کیفیتی بالاتر را ترجیح می دهند و عبارتند از: یاسین تورا و روحی آیانگیل.

ابزارآلات

برخی ازآلات موسیقی که در طول قرن ها در موسیقی ترکی مورد استفاده واقع شده اند، عبارتند از:

عود، تنبور، کمانچه، نی، قانون، دف، هلیله، سنتور، رباب، لاواتا، بندیر، موزیکا، سنک، و سنیل کمان.

منبع: کتاب آشنایی با موسیقی شرق و غرب، محمدمهدی سدیفی