موسیقی جنوب شرق آسیا

موسیقی جنوب شرق آسیا شامل موسیقی کشورهای تایلند، شبه جزیره هندوچین (لائوس، کامبوج، ویتنام) و مجمع الجزایر اندونزی و مالزی است.

موسیقی این کشورها، به چند دلیل، به صورت گروهی انجام می شود:

دلیل اول

این است که بیشتر ساکنان این کشورها، خارج از چهار دیوار و سقف زندگی می کنند و یک ساز نمی تواند رسا باشد؛

دلیل دوم

گرمای هواست و دلیل سوم این است که سازهای ساکنین این منطقه، به تنهایی قابلیت اجرا ندارند.

تعداد سازهای بادی و زهی محدود است و اغلب آنها سازهایی کوبی و متعلق به 360 گروه بومی و نژادی هستند که بیشتر گروه های بومی و نژادی را مسلمانان تشکیل می دهند.

اندونزی شامل 5000 تا 13000 جزیره است. این کشور که ابتدا تحت سلطه هلند اداره می شد، در سال 1549 به استقلال رسید. از مهم ترین جزایر اندونزی، جزیره جاوه و جزیره بالی است که البته موسیقی جزیره بالی با موسیقی جاوه ای از هم متفاوتند.

موسیقی این مناطق، براساس گام پنج نوتی پنتاتونیک است. این گام ها که بر اساس منطقه صوتی میانی است، نه زیر دارند و نه بم و اغلب ضرب ها چهارتایی مرکب اند.

گاملان

گاملان در لغت به معنای مجموعه ای از ادوات موسیقی است و موسیقی گاملان اندونزی که در قرن سوم میلادی توسط پادشاه جاوه پدید آمده، سالیان سال شهرت داشته است، اما به رغم این شهرت جهانی، موسیقی تمام عیار اندونزی نیست و تهاجم بیگانگان هند از قرن سوم تا قرن چهاردهم و تهاجم هلندی ها در قرن هفدهم نیز در آن تاثیر داشته است.

در یک گاملان، سه گروه نوازنده حضور دارند:

عده ای در عقب قرار می گیرند و سازهای بم نظیر گانگ ها و گندرهای بزرگ را می نوازند،

گروه دیگر در وسط می نشینند و به طور کلی، منطقه صوتی آنها، منطقه میانی است و گندرهای متوسط را می نوازند و گروهی در جلو می نشینند و سازهایی مانند انواع فلوت، رباب و طبل های کوچک و بزرگ را می نوازند.

اصل ملودی، توسط سازهای میانی اجرا می شود. سازهای عقب، نت های مهم را می نوازند و سازهای جلو بر روی خط ملودی، شاخه و برگ می گذارند و با نت های اصلی ملودی، بداهه سرایی می کنند و در مجموع، آنچه به گوش می رسد، نوعی چند صدایی ویژه این مناطق است.

در این مناطق، نوعی نمایش موزیکال نیز وجود دارد که در پرده اول، قهرمانان معرفی می شوند؛ در پرده دوم، درگیری قهرمانان نمایش داده می شود و در پرده سوم، پیروزی حق بر باطل. همراهی موسیقی، از ارکان اساسی این نمایش هاست.

در اندونزی سه نوع موسیقی عامه و مردمی بر سایر موسیقی ها برتری دارند که عبارتند از: کرونکونک، دانگدوت و جایپونگان.

کرونکونک

شامل سازهای زهی، یک فلوت و یک خواننده زن است که به صورت زمزمه وار، سخن از عشق می گوید. سابقه این موسیقی به قرن شانزده میلادی بازمی گردد که ملوانان پرتقالی، آلات و ادوات موسیقی و ملودی خود را به این سرزمین آوردند.

دانگدوت

موسیقی توده پسند و به لحاظ ابزار و ادوات، متاثر از موسیقی راک است.

جایپونگان

این موسیقی که در سال 1970 از غرب جاوه، نشئت گرفته و به بخش های دیگر، تسری یافته است، شامل آهنگ هایی شاد و رقص هایی پیچ و تابدار است. این موسیقی از رباب، طبل و زنگ و یک خواننده زن و رقاص زن بهره می جوید. در گام پنتاتونیک، ملودی توسط ادواتی نظیر رباب نواخته می شود و در گام هفت نُتی، اصوات و آهنگ های موزون میان این دو گام، همانند میکروتنال و کوچک تر از سمیتون، نیم گام، می آیند و می روند و خواننده در فواصل، تعزّل وار، قصه های عاشقانه می خواند و فریاد بر می آورد و با گروه موسیقی می غرّد.

از جمله سازهای مهم این منطقه، سازی است به نام رباب آرشه ای که از طریق اعراب به این منطقه رسیده و به صورت فلاژوله و فقط با لمس کردن سیم اجرا می شود. گانگ ها و تام تام نیز از سازهای کوبی متداول در این منطقه اند.

«گندر»، سازی است شبیه به زایلفون که از بریده های فلزی در اندازه های مختلف تشکیل شده است. همچنین از ساز بادی سولینگ که شبیه به فلوت است در این منطقه استفاده می شود.

آنسامبل ها در موسیقی اندونزی عبارتند از: سازهای مسی و مفرغی، دیکچه ها، زنگ ها و طبل ها.

لازم به ذکر است که موسیقی های بیگانه، آن طور که بر کشورهای مالزی و فیلیپین تاثیر داشته، بر موسیقی اندونزی تاثیرگذار نبوده است.