توانایی در کوک کردن یکی از مهم ترین ویژگی‌های نوازنده‌ سنتور به حساب می آید. سنتور در میان سازهای دیگر با سرعت بیشتری از کوک خارج می‌شود و تغییرات دما و نیز جابجایی ساز بر روی آن تأثیرگذارهستند، به همین دلیل نوازنده باید بتواند قبل از شروع به نواختن ساز آنرا کوک کند. در ادامه شما را با نکاتی در خصوص کوک کردن سنتور آشنا خواهیم کرد.

کوک کردن سنتور

1. گاهی اتفاق می افتد که هر کاری می کنید سنتور کوک نمی شود. در آن موقع ذهن خسته شده است. یک وقفه کوتاه بدهید (نیم ساعت، یک ساعت یا یک نیمروز).

ممکنست پس از این وقفه هنگامیکه دوباره می خواهید سنتور را کوک کنید باز هم سنتور کوک نگیرد. اینجا احتمالا ساز دچار خرفتی شده است.

برای رفع این مشکل جای کوک را تغییر دهید؛ مثلا تمام نت ها را ربع پرده زیر تر کوک کنید. (اگر ساز تا نیم پرده برای تغییر کوک جا دارد، نیم پرده کوک را بالا ببرید.) اگر کوک ساز بالاست و برای بالاتر بردن جا ندارد کوک ساز را ربع پرده بم تر کنید.

2. وقتی برای تغییر دستگاه تغییر کوک می دهید (مثلا کوک شور را به همایون برمی گردانید) ساز تا مدتی خوب نمی خواند، زیرا تعادل فشار وارد بر نقاطی از صفحه به هم ریخته است.

بر این اساس، ممکنست پس از مدت کمی کوک برخی از دیگر سیم های ساز به هم بخورد. برای تغییر کوک (مثلا از شور به چهارگاه) حداقل زمانی که لازمست کوک جدید ساز جابیفتد 24 ساعت است.

باید بزنید و دوباره کوک کنید. به همین دلیل، سنتورنوازانی که حرفه ای اند برای هر دستگاه یک سنتور جداگانه در نطر می گیرند.

3. تجربه نشان داده است که بعضی سنتورها، علیرغم اصولی بودن نحوۀ ساخت، در یک دستگاه صدادهی بهتری نسبت به دیگر دستگاهها دارند؛ مثلا سنتوری فقط ماهور را خوب می خواند و در شور مانند ماهور خوب صدا نمی دهد.

این مطلب را کسانیکه تخصص و تجربۀ بیشتری دارند خیلی زود تشخیص می دهند. پس چه بهتر که آن ساز همان کوک ماهور بماند.

براین اساس، هر نوازندۀ سنتور حداقل باید چهار سنتور داشته باشد (زیرا با چهار کوک می توان هر هفت دستگاه و گوشه های آنرا به طور کامل اجرا کرد).

4. سازهای معمولی را می توان حداکثر تا نیم پرده بالاتر از دیاپازون کوک کرد بدون آنکه مشکلی ایجاد شود. صدادهی ساز تکنوازی با بالاتر بردن کوک (حداکثر نیم پرده) بهتر نیز خواهد شد.

به این نکته توجه داشته باشید که ساز گروه نوازی نباید پرطنین باشد چون در غیر اینصورت، صدای دیگر سازها را می پوشاند.

در ساز تکنوازی نباید صدای ایجاد شده سریع خفه شود و می بایست کمی طنین داشته باشد و هنگام اجرای صدای بعدی صدای قبلی هنوز کمی مانده باشد.

5. با پاره شدن یک سیم از چهار سیم خرک باید هر چهار سیم را عوض کرد، زیرا فقط در این صورت است که جنس صدای سیم جدید با سیم های قبلی یکی خواهد بود.

هنگامی که فقط یک سیم از چهار سیم را تعویض کنیم جنس صدای سیم جدید با سیم های قبلی یکسان نخواهد بود و صدا یکدست نخواهد شد.

این مسئله به خاطر تغییر ساختار داخلی سیم با گذشت زمان است. یکی از این تغییرات تغییر قطر سیم است.

سیمی که مثلا 0.40 میلیمتر قطر داشته است و روی سنتور انداخته اید در اثر کشش و به مرور زمان ممکنست تا حدود 0.34 میلیمتر باریک تر شده باشد.