نکاتی در مورد تدریس سنتور
نکاتی در مورد تدریس سنتورنکاتی در مورد تدریس سنتور

در اینجا چند نکتۀ ضروری که برای تدریس به هنرجو خصوصا در مراحل اولیه لازمست را متذکر می‌شویم تا هنرجویان این ساز بتوانند توفیق بیشتری در ترقی و پیشرفت خود حاصل نمایند.

  1. طرز گرفتن مضراب:

هنرجویان سنتور اغلب طرز گرفتن مضراب و زدن آن به روی سنتور را عینا از معلم خود تقلید می‌کنند. البته این یک امر طبیعی است. در این‌صورت، معلم باید کاملا دقت کند که برای نشان دادن مضراب زدن به روی سیم‌های سنتور و بطورکلی فیگور نشستن و نواختن غیرعادی و غیرطبیعی نباشد. معلمین باید دقت کنند که اگر شاگردان در حین نواختن حرکات خارج از معمول و یا غیر طبیعی می‌کنند، به آنها متذکر شوند؛ و بخصوص از فشار آوردن به بازوها و بدن، دولا شدن (قوز کردن)، چشم‌ها را به نت زل زدن، پا زدن و دست‌ها را حرکت خارق‌العاده دادن جدا جلوگیری نمایند.

  1. طرز زدن مضراب:

اغلب مشاهده می‌شود که هنرجویان سنتور بدون اینکه دقت کنند مضراب را به کجا می‌زنند و آیا مضراب‌های آن‌ها به همان سیم‌هایی که موردنظر است می‌خورد یا نه به کار خود ادامه می‌دهند. اگر این عمل ادامه پیدا کند، هیچوقت هنرجو نمی‌تواند به اصطلاح “تمیز ساز بزند” و همیشه ساز او پر از اشتباده خواهد بود. به‌این‌ترتیب، یک قطعه هرچقدر هم که ساده باشد و هرچقدر هم که شاگرد مبتدی باشد وقتی خوب به عمل می‌آید و به اندازۀ کافی تمرین شود برای هر فردی قابل‌شنیدن و لذت بردن است.

  1. اجرای مضراب ریز روی سنتور:

یکی از مشکل‌ترین قسمت‌های فراگرفتن مضراب ریز زدن روی سنتور است که چنانچه با بی‌دقتی به آن نگریسته شود، هیچوقت به نتیجه نرسیده ریز خوب و خوش‌صدا و ممتد نخواهد شد و معلمین باید در این مورد دقت بسیاری مبذول دارند. بطورکلی، چون سنتور سازی است که خودبه‌خود دارای اکوی زیاد است و وجود این اکو باعث باقی ماندن صدای نت‌ها روی سنتور می‌گردد، اصولا در مراحل اولیه احتیاجی به اجرای ریز روی سنتور نیست زیرا وجود همین اکو نشانۀ باقی ماندن صدای نت‌هاست و درحقیقت، خود نوعی ریز محسوب می‌شود. بهتر است تا چندین ماه شاگردان از اجرای ریز روی سنتور خودداری نمایند تا دست آنها با اجرای مضراب‌های مختلف قدرت زدن مضراب را پیدا کند و پس از آن با تأنی و تأمل شروع به تمرین ریز کنند.

در اینجا می‌توان به اجمال شرح داد که مضراب در ریز باید کاملا بلند و مسلسل و شمرده و به راحتی زده شود. درضمن، باید سعی شود که مضراب‌های دست راست و چپ هر دو با یک قدرت روی ساز فرود آیند. لازم نیست مضراب ریز خیلی تند اجرا شود، زیرا در اثر مرور زمان و تمرین‌های مختلف خودبه‌خود تند می‌شود. مهم آنست که مضراب ریز، شمرده و پشت سرهم و با فواصل منظم و بلند باشد. باید از زدن مضراب‌های کوتاه و کم‌صدا خودداری شود، زیرا این نوع مضراب‌ها قدرت دست را کم می‌کند و هیچوقت نمی‌توان قدرت نوازندگی را با آنها نشان داد. زدن مضراب محکم روی ساز نباید توام با فشار به دست یا مچ یا آرنج و یا بازو باشد بلکه باید بدون فشار به آنها، هرچقدر که خود دست قدرت دارد مضراب را به روی سیم‌ها فرود آورد. درضمن، باید از گرداندن حلقۀ مضراب در انگشت نیز باید جدا خوددداری شود، زیرا این عمل به کلی قدرت نوازندگی را از نوازنده سلب می‌کند و نوازنده هیچوقت به ساز خود مسلط نخواهد شد.

  1. تماس مضراب‌ها با سیم‌ها:

چون سنتور دارای اکوی زیاد است و صدای هر نت تا مدت‌ها باقی می‌ماند نوازندگان باید سعی کنند مضراب را درست روی همان سیمی که مایل به صدا درآورن آن هستند فرود آورند. عدم توجه باعث می‌شود سیم‌های دیگر به صدا درآیند و درنتیجه ساز آنها ساز شلوغ و درهم و برهمی خواهد شد که شنونده از آن به هیچ‌وجه مطلبی درک نخواهد کرد.

در خاتمه متذکر می‌شود که مطالب فوق چه برای مدرسین از جهت تدریس بلکه برای هنرجویان از نظر اجرا نکات بسیار دقیق و قابل‌توجهی است.

 گردآورنده: اشرف اخشابی

برگرفته از کتاب مجموعه مقالات سنتور

به نقل از داریوش صفوت