پیپا (پی پا) یا گیتار چینی

سازشناسی: پیپا یا گیتار چینی

پیپا آلت موسیقیایی زهی چینی است که دارای چهار سیم و بدنه‌ای گلابی شکل بوده و دارای تعداد متغیری پرده است.

پیپا را گاهی عود چینی نیز می نامند (به غیر از سایز کوچکتر به لحاظ ساختمانی عود مشابهت زیادی با این ساز دارد)، هرچند پیپا بیشتر معروف است به گیتار چینی.

تاریخچه

این ساز تاریخچه ای دو هزار ساله دارد و از محبوب ترین سازها در منطقه شرق و جنوب شرقی آسیا بشمار می‌رود و تعداد زیادی از ساز های زهی این منطقه از آن مشتق شده است.

در گذشته ساز پیپا را با مضراب می نواختند اما به مرور شیوه نواختن آن فرق کرده و امروزه برای نواختن سیم‌ها به جای مضراب از انگشتان دست استفاده می شود.

هرچند کاربرد این ساز چنانچه گفته شد سابقه ای دو هزارساله دارد اما منشا آن همچنان مبهم است.

در افسانه‌های چینی از این ساز نام برده شده است.

برخی آن را برگرفته از سازهای زهی منطقه آسیا می‌دانند و برخی محققین دیگر برای آن ریشه‌ای غیرآسیایی درنظر می‌گیرند.

در احتمالی متاخر پیپا را اشتقاقی از ساز بربط ایرانی دانسته‌اند.

علاوه بر آنچه نام برده شد احتمال‌های بسار دیگری برای ریشه این ساز درنظر گرفته شده است با این حال منشا و خاستگاه اصلی آن همچنان پوشیده در ابهام است.

تغییرات

پیپا طی گذر زمان تغیرات زیادی نموده است؛ از جمله این تغییرات تغییر حالت نواختن ان از حالت افقی به حالتی نزدیک به عمود است و همچنین افزایش فرت در طی زمانی طولانی که از ۴ پرده تا ۳۰ پرده متغیر بوده است. دسته آن نیز حالت گوه مانند یافته است.

سیم‌های ابریشمین پیشین آن با سیم‌های فلزی یا نایلونی جایگزین شده‌اند که این تغییر موجب شده است صدای حاصل از این ساز روشن‌تر و رساتر گردد.

ساختار

pipá از دو قسمت تشکیل می‌شود pi به معنای حرکت به بیرون به وسیله دست راست و قسمت دوم یعنی pá به معنای حرکت به سمت داخل به جهت کف دست است

.

پیپا در گذشته به وسیله مضراب نواخته می‌شده است -این شیوه نواختن در نمونه ژاپنی آن بیوا نیز استفاده می‌شود- اما به تدریج مضراب از آن حذف و سیم ها به وسیله انگشتان دست و ناخن ها نواخته می شوند که این حالت حالت کنونی نواختن این ساز است که شیوه آن از نواختن با یک یا چند انگشت تا نواختن با همه انگشت ها متغیر است.

پی پا پیپا یا گیتار چینی

تصاویر و