مقدمات یادگیری پیانو: چگونه پشت پیانو بنشینیم؟

نحوه نشستن پشت پیانو

هنرجوی پیانو نخست باید از فاصلۀ درست صندلی از کلاویه ها مطمئن گردد. طول ساعدش در این باره می تواند راهنمای خوبی باشد.

 

دست ها اگر مجبور به قرار گرفتن در وضعیتی نامناسب نشده باشند، باید کاملا راحت گذاشته شوند، ولی نزدیکی یا دوریِ بیش از حد از ساز باعث می شود در موقعیت نادرستی قرار گیرند.

 

اگر صندلی در ارتفاع درستی باشد به گونه ای که آرنجِ ساعدی که بالا آمده است بتواند در سطح کلاویه ها قرار گیرد، هنرجو در می یابد که در این موقعیتِ طبیعی آرنج به بدن نزدیک می شود، بدون آنکه به داخل جمع شود.

ارتفاع نادرست صندلی بر نواختن تأثیر فراوانی دارد. اگر هنرجو بیش از حد پائین بنشیند به نحوی که آرنجش در زیرِ سطحِ کلاویه ها باشد، انگشتان باید سخت تر کار کنند و وزن دست یک مانع خواهد بود. و اگر بیش از حد بالا بنشیند، نواختن اش سفت می شود و نمی تواند تغییر صدا را به درستی انجام دهد.

تنها در صورت نشستن در ارتفاع صحیح، بر روی نیمۀ جلویی صندلی و با بدنی کمی خمیده به جلو و دستانی به راحتی آویخته از شانه هاست که هنرجو می تواند آزادی حرکات خود را تضمین کند. در زمان نواختن در بخشهای بالایی یا پائینی پیانو، آرنج ها نباید سفت شوند یا مجبور گردند به بدن نزدیک بمانند.

 

موقعیت دستان و انگشتان به هنگام نواختن پیانو چگونه باید باشد؟

هنرجو باید پیش از قرار دادنِ دست بر روی کلاویه ها آن را به بالا برگرداند و در حالتی نگه دارد که انگار می خواهد سیبی را در دست بگیرد.

تمرین انگشتان در نوازندگی پیانو

دستان و ساعد در یک خط باقی می مانند؛ مچ انعطاف دارد؛ دست از مچ به پائین حالتی خمیده دارد؛ شست در حالتِ طبیعیِ خود است؛ و سایر انگشتان در حالتی کمی خمیده به داخل قرار می گیرند.

هنرجو با مطمئن شود وقتی دستان خود را روی کلاویه ها می گذارد انگشتانِ دوم و پنجم او در وسطِ کلاویه های عاجدار (سفید) قرار دارند و انگشت کوچکش نیز از پهلو با کلاویه تماس نیافته است.

هنگامیکه انگشتان دوم و پنجم در محل درستی قرار گیرند، انگشتان سوم و چهارم نیز خود بخود در موقعیت صحیحی می نشینند.

نحوه نشستن پشت پیانو

شست، مچ و آرنج ها چگونه قرار می گیرند؟

هنرجویانی که انگشتان کوچکتری دارند باید دست خود را کمتر از سایرین جمع کنند. انگشتان باعث می شوند که مفاصل به بیرون متمایل گردند، به گونه ایکه مفصل اول شست بتواند د رمحل مناسب خود، در حالیکه گوشۀ ناخن آن روی کنارۀ کلاویه قرار گرفته است، جای گیرد. کلِ دست باید همواره راحت باشد؛ مچ انعطاف پذیر و انگشتان کاملا در موقعیت خمیدگی خود باقی بمانند.

هنرجو در طی پیشرفت خود کم کم در می یابد که زاویۀ تماس شست با کلاویه ها گاه بنا به ضرورت تغییر می کند. وقتی پاساژ، آکورد یا اکتاوی خاص نیازمند تغییرِ موقعیتِ دست باشد، او باید شست را روی سطح عاجدارِ کلاویه ها به طرف کلاویه های سیاه بالا ببرد.

استایل نشستن پشت پیانو

با قرار دادنِ صحیح دستها بر روی کلاویه ها، هنرجو می تواند راستای بیرونی دست، مچ و ساعد خود را تا حد امکان مستقیم نگه دارد. برای رسیدن به این حالت او می تواند مچ خود را کمی جابجا کند.

نحوه نشستن پشت پیانو

جالب است بدانید که برای شکل گیری دست ها بر روی ساز هیچ قاعدۀ مطلقی وجود ندارد، زیرا ابعاد دست ها در هر فرد کاملا متفاوت اند.

انگشت شست را چگونه قرار دهیم؟

با آنکه به نظر می رسد شست زیردست ترین انگشت ماست ولی ضروریست که به آن توجه خاصی داشته باشیم. کارکرد معمول شست گرفتن و نگهداشتن شی است که سایر انگشتان نمی توانند به تنهایی آن را نگاه دارند.

به خلاف دیگرِ انگشتها که تنها یک نقش، بالا و پائین رفتن را ایفا می کنند، شست در دو راستا عمل می کند تا کلاویه را به پائین فشار دهد؛ به چپ و راست و به بالا و پائین.

شست باید به شکلی تربیت شود که همواره آماده باشد، در زیر انگشتان حرکت کند یا از مسیر حرکت آنها خارج گردد.

موقعیت شست را هنگامیکه انگشت دوم دست راست و انگشت سوم دست چپ به پائین را فشار می دهد زیر نظر بگیرید.

شست عاملی به راستی ضروریست، اما در عین حال غالبا میل به تنبلی دارد، که البته این دو جنبه در کنار هم ترکیبی ناخواسته را پدید می آورند.

ما همیشه بر روی مرکز بی حرکت انگشتان نمی نوازیم و ممکنست نوک انگشتان را بچرخانیم یا به دو طرف بکشیم تا شست فاصلۀ کمتری را برای اجرایی روان طی کند.

برای آنکه بتوان شست را برای جابجایی در زیر دست، خصوصا در پاساژها و گام های سریع، آماده تر کرد، می توان هر انگشت را کمی به یکی از دو طرف چرخاند.

با آنکه ممکنست نوک انگشتان کاملا روی کلاویه ها قرار گیرند، ولی کلاویه ها همواره با یک زاویه ضربه نمی خورند و زاویۀ انگشتان در هنگام ضربه زدن تغییر می کند.

استایل پیانونوازی

هرچه پیش از حرکت شست مچ را بیشتر بچرخانید، جابجایی شست بهتر صورت خواهد گرفت. ما از مچ برای این حرکت بهره می گیریم و شست تا حدی به کمک ناخن و تا حدی به کمک کنارِ خود، کلاویه را فشار می دهد.

گام ها در پیانو

تمرین و نواختن بدون شنودِ دقیق هیچ ارزشی ندارد. حتی گام ها نیز به تمرکز و دقت در شنیدن نیاز دارند. نوآموزان باید گام ها را از همان آغاز فراگیرند.

 

تنها با فراگیری گام هاست که انگشت گذاری در تمامی تنالیته ها به گونه ای طبیعی به دست می آید. این بهترین راه برای آماده سازیِ نوازنده و نیز تمرینی مفید برای گوش هاست.

شوپن نیز بر گام ها بر روی تمامی نت ها در کل گسترۀ کلاویه ها تأکید بسیار داشت و بر جابجایی موقعیت دستها بر روی تمام کلاویه ها و اجتناب از فشردنِ یک کلاویه پیش از قرار گرفتن انگشت روی آن پافشاری می کرد. گام ها و آرپژها باید با چرخش دستها به داخل (به یاری مچ) نواخته شوند.

با حرکت دادن مچ به دو طرف، انگشتان نسبت به کلاویه ها به شکلی مایل قرار می گیرند و این به شست اجازه می دهد تا به آسانی در زیر انگشتان حرکت کند. همچنین، باعث می شود تا گام ها بهتر صدا دهند.

نکته: در هنگام فراگیری یک گام جدید بهتر است هر دست را جداگانه تمرین کنید به گونه ای که کاملا آن گام را فرا گیرید و نت های اشتباه کنار بروند. تنها در اینصورت است که می توان به نواختن گام با هر دو دست روی آورد.

هنرجو باید گام ها و تمرین های دیگر را با آکسان بنوازد تا بتواند آکسان های ناخواسته را مهار کند. این مستلزم آنست که تمرین موردنظر را چندین بار و با آکسان هایی که هر بار روی یک نت متفاوت قرار می گیرند در سطح کلاویه ها بنوازد.

 

تمرین گام به این روش انگشتان را تقویت می کند، بعلاوه، در این حالت، شست اقتدار مطلق خود را از دست می دهد و به عاملی کمکی بدل می شود.

نوازندگان حرفه ای بسته به نیاز خویش هر روز 20 تا 30 دقیقه گام می نوازند. هنرجویان پیگیر باید هر روز حداقل 10 دقیقه را به گامهای ماژور و مینورِ هارمونیک و ملودیک اختصاص دهند و همچنین، آنها را به شکلهای گوناگونی مانند لگاتو، استِکاتو، پیانو، فورته، و در فاصلۀ سوم و ششم بنوازند.

در نواختن گام ها به این نکات خیلی دقت کنید

هرگز خود را سفت نکنید و به خود فشار نیاورید. همواره حالت طبیعی خود را حفظ کنید و بدن تان را انعطاف پذیر نگه دارید تا مچ تان آزاد و آرنج تان سیال باقی بماند. دست انگشتان را به سمت کلاویۀ دیگر می کشاند. بی دقت نباشید و نت ها را غلط ننوازید؛ همواره درست بنوازید. سرعت رفته رفته شکل می گیرد.

یک پیشنهاد برای تمرین گام ها

بر روی دست چپ در حال نواختن فورته و دست راست، همزمان، در حال نواختن پیانیسیمو تمرکز کنید. جای دینامیک ها را عوض کنید.

بیشتر نوازندگان نواختن پاساژ با دست راست را بسیار راحت تر از دست چپ انجام می دهند. بر روی ضعف های خود تمرکز کنید و به طور منظم دقت خود را متوجه دست چپ سازید.

پس از تمرین گام ها با آکسان آنها را بدون آکسان تمرین کنید. اگر دچار خطا می شوید ابتدا با سرعت کمتر شروع کنید و پله به پله سرعت را بیفزایید.

شما می توانید گام ها را با هر سرعتی که بخواهید بنوازید، به شرطی که مرتکب اشتباه نشوید و گوشهایتان به شما بگویند که دینامیکِ نواختن تان یکنواخت و ریتم تان درست است.