1- گوشه هایی که دارای فواصل مشابه با دستگاه و یا مقام مخصوص خود هستند مانند: گوشه حجاز در آواز ابوعطا، گوشه داد در دستگاه ماهور، مثنوی خوانی ها در تمام آوازها.

2- گوشه هایی که به علت پیدا کردن یک یا دو علامت عارضی (کارن-سامری-دیز-بکار) با دستگاه اصلی تفاوت پیدا می کنند مانند: گوشه سلمک در دستگاه شور، گوشه های دلکش و راک در دستگاه ماهور، گوشه حصار در دستگاه چهارگاه.

گوشه موسیقی و تقسیم بندی به لحاظ مقایسه تئوری-علمی

تعداد گوشه ها

تعداد گوشه ها در اجراهای مختلف و مکتب های مختلف متفاوت است.

1- در ردیف میرزاعبدالله (که بنیاد کلیه ردیف های بعد از خود می باشد) به روایت زنده یاد نور علی خان برومند حدوداً 300 گوشه روایت شده است.

2- در ردیف موسی معروفی که مجموعه هایی از چند ردیف میرزاعبدالله، آقا حسینقلی و اضافات خود موسی معروفی بوده، تعداد گوشه ها را 471 عدد ذکر نموده اند. در ضمن به خیل زنجیره این گوشه های ثبت و ضبط شده یک سری گوشه های ثبت و ضبط نشده(موجود در ردیف شیوه اصفهان) نیز اضافه می گردد.

آواز افشاری شامل:

افشاری، راست، عبری، صدری، صبری، سرحدی، مبرقع، دره گزی، عاشق کش، صلایی، خجندی، نهیب، مویه افشاری، ایلخانی، عراق، قرایی، حزین، زنگنه، دل انگیزان، قفل رومی، دیر راهب، مسیح، زنگوله، مثنوی افشاری.

آواز دشتی شامل:

دشتی، کرد بیات، سروی، دیلمی، سملی، حاجیانی، جونقانی، غم انگیز، دیلمان، گیلکی، کوهستانی، خلیل خوانی، دماوندی، جانگداز، زرقانی، بیات شیراز، ارمی، قاسم آبادی، بیدگانی، مرادخانی، اسکندری، دره شوری، بیات راجه، خجسته، عشاق، عذار، عزال، بوسلیک، عشیران، طرب انگیز، کتایونی، لری یا تنگسیری، شهر آشوب، شهناز، سلمک، چهار تحریر، مثنوی دشتی.

آواز ابوعطا شامل:

ابوعطا، امیریف کنج سوخته، ده ناصری، میگلی، بحجت افزا، مجلسی، لیلی و مجنون، هزاردستان، زیرکش، حجاز، حیاتی، جغتایی، رهاوندی، شیرین بیان، کرد بیات، گل ملیح، کوچه باغی، محیر، امیرخانی، حجاز مصری، کشته و مرده، چهار باغ یا چهار پاره، یتیمک، رامکلی یک، رامکلی دو، گبری یک، گبری دو، حسن موسی، پهلوی، عشاق، شهر آشوب، مهرگانی، نغمه باربد، شهناز، سلمک، مثنوی ابوعطا،

دستگاه شور:

رهاب، سیخی، طرز، قرچه، رهاب مسیح، کرشمه، داغستانی اول، داغستانی دوم، تخت خسرو، اورنگی، ملانازی، سماع صوفیان، نغمه قمری، شبدیزی، خسرو و شیرین، ماورالنهری، راوندی، برازجانی، نخجیری، زیرافکن، شور، رضوی، آشوروند، شهرآشوب، طوسی، حاج حسنی، صفا، سوز و گداز، ملک حسینی، راز و نیاز، سروستانی، جهرمی، دشستانی، لرستانی، گریلی، گریلی دشتی، شهناز، سلمک، حسینی آذربایجانی، مثنوی شور.

دستگاه ماهور:

ماهور، راک کشمیر، پس ماهور، مجلس افروز، آتشدانه، کرشمه، ابول، ملانازی، فروزماهور، داد، روح افزا، بسته نگار، شکسته، فیلی، دلکش، گردانیه، طرب انگیز، سوز و گداز، حصار، شنهناز، سلمک، مثنوی ماهور.
آواز بیات ترک: بیات ترک، مهدی ضرابی، دوگاه، امیری، نحوی یک، کنج سوخته، موبدی، راک خراسان، راک کشمیر، راک عبدالله، خجسته ترک، عقده گشا، مجذوبی، روح الارواح، مهربانی، بهبهانی، شهابی، خوارزمی، گشایش، قطار، شکسته، شکسته قره باغ، راک بند، نغمه راک، دوبیتی، نحوی دو، حزین، مثنوی ترک.

سه دستگاه شامل:

سه گاه، کاسه گری، دوگاه، سیخی-طرز، ناقوس- زنگوله، محزون، نهیب، کرشمه، سه گاه قفقاز، زنگوله، معربد، شاه خطایی ذی خطایی، بهارمست، نجوا، زابل، شاهین، کوری زابل، پالیزبان، مویه سه گاه، حصار یک، حصار دو، مویه، آزادوار، مخالف، شادرود، قطاروند، مخالفک، جور، حصار سه، مویه سه، مغلوب، مثنوی سه گاه،

دستگاه همایون:

همایون، باوی، مخالفک، موالیان یک، بختیاری، چکاوک، بسته نگار، موالیان دو، راک کشمیر، بیداد، نی داود، شاه پسندی، بویراحمدی، ضربی بویر احمدی، نهفت، نفیر، ضربی نفیر، شوشتری، ابراهیمی، باغ اردشیر، دزفولی، شاهین، نصیرخانی، کین سیاوش، ماه رضایی، تنگستانی، کنج آباد آورد، سوز و گداز، شمعونی، لیلی و مجنون، جامه دران، منصوری، حدی، کهگیلویه، چنگی، آذرندی، مثنوی شوشتری، دشتی ارژن.
آواز بیات اصفهان: بیات اصفهان، راست، عبری، سپهر، نیریز، بیات درویش حسن، بیات عجم، قجری، یاوجی، وجدی، جغتایی، مسی اسحاق، کلیسه ای، اصفهانک، بهارمست، بیات راجه، سبلی، خجسته، عشاق، موالیان سه، شهناز، سلمک، ساقی نامه، مثنوی اصفهان.

دستگاه چهارگاه:

چهارگاه و ناقوس، نوشین لبان، گلریز، شب فرخ، منصوری، حدی، پهلوی، رجز، ارجوزه یک، ارجوزه دو، دوگاه، زابل، شادباز، شاهین، مویه، مخالف، مغلوب، حصار، مثنوی مخالف.

دستگاه نوا:

نوا، شاه خطایی ذی خطایی، راست نوا، کیکاووسی، تخت طاقدیس، پالیزبان، قیصری، نکیسا، گوشت، بوسلیک، حسینی آذربایجانی، مثنوی نوا.

گوشه های متفرقه که در دستگاه نوا قابل اجراست:

بیات راجه، عشاق، عراق، زنگوله، مبرقع، قرایی، دیر راهب، مسیح، خجسته، عشیران، شهرآشوب، نغمه باربد، شکسته، مغلوب، میگلی، شهناز، سلمک، زابل، حجاز.

دستگاه راست پنجگاه:

نوروز بزرگ، تخت طاقدیس، نوروز خارا، راست، بسته نگار، سوز و گداز، مه بری، کراوغلی، پروانه، ابول ملیح، ریزافکند، آشور، بخارایی، هداوندی، کشته و مرده، ماهور صفیر، حربی، پنجگاه، جامه دران، نفیر فرنگ، نوروز صبا، خاوران، راه وندی، نوروز کیقباد، حزنی، راک هند، لزگی، زنگنه، بحر نور، صوفی نامه، مثنوی راست پنجگاه.

نغمه ها:

رهاب، شور، ضرب تند، شهناز، حسینی، دشتی، عشاق، طرب انگیز، ابوعطا، حجاز، افشاری، عراق، مسیح، همایون، چکاوک، بیداد، منصوری، شوشتری، بیات اصفهان، بیات راجه، سپهر، نوا، ماهور، راست، دلکش، شکسته، آشور، فیلی، راک هند، بیات ترک، قطار، راست پنجگاه، سه گاه، مخالف، چهارگاه.

منبع: کتاب آشنایی با دستگاه های موسیقی ایرانی و لیست کامل گوشه ها و آوازها
تهیه و تنظیم: امید الیاسی