تکنیک‌های نوازندگی سنتور

تکنیک های نوازندگی سنتور

ریزها
قسمت اول

چگونگی نواختن ریزها:

قست اول:
اصولا در سازهای مضرابی کشش نت‌ها را به دو طریق می‌توان نشان داد:

اول به وسیلۀ “تک”
در این روش از انعکاس صدا استفاده می‌شود؛ مثلا در سنتور برای اجرای یک نت ضربه‌ای با مضراب زده به اندازۀ کشش آن نت مکث می‌کنیم و در این مدت چون انعکاس صدا به گوش می‌رسد مثل این است که در ویولن آن نت را با آرشه کشیده باشیم.
در موسیقی ایرانی این طرز اجرا برای کشش‌های کوتاه مانند چنگ و دولاچنگ متداول است ولی برای اجرای سیاه و سفید و گرد مناسب نیست، زیرا در موسیقی یک صدایی این طرز اجرا باعث می‌شود که آهنگ خالی و بی‌مغز به نظر برسد.
روش دوم برای اجرای کشش‌ها ریز است.

تعریف ریز
به بیان ساده اینست که برای اجرای کشش یک نت چند ضربۀ پی در پی و تند بزنیم.
تندی ضربه‌ها باید به قدری باشد که اجرای کشش مزبور مانند آرشۀ ویولن یکنواخت به گوش برسد.
البته این تعریف فقط شامل یکی از انواع ریز است و باید دانست که همیشه ریز برای نشان دادن کشش یک نت به کار نمی‌رود، بلکه در پاره‌ای موارد نیز برای ایجاد حالت‌های خاص مورداستفاده قرار می‌گیرد.

ریزها به دو نوع تقسیم می‌شوند:

الف- ریز کشش:
ریز کشش خود به 9 قسم است:
ریز ساده، ریز مجزا، ریز آکسان دار، ریز با چپ، ریز ناتمام، ریز توقف، ریز لگاتو، ریز مداوم یا پیوسته، ریز مقطع.

ب- ریز زینت:
ریز زینت نیز بر سه قسم است:
ریز دوتایی، ریز سه تایی و ریز خارج از ضرب.

تعداد ریز از دو مضراب به بالاست و شروع آن نیز با مضراب راست است و ختم آن هم بسته به حالت قطعه است.
اصولا چون مضراب راست قویتر از مضراب چپ است لذا اگر ریز را با مضراب راست تمام کنیم، آخرِ ریز قوی می‌شود؛ در صورتیکه اگر ریز به مضراب چپ ختم شود، حالت خفیفی خواهد داشت.

گردآورنده: اشرف اخشابی
برگرفته از تکنیک های نوازندگی سنتور
به نقل از داریوش صفوت